TSSB Nedir?
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB), kişinin yaşamını, beden bütünlüğünü ya da psikolojik güvenliğini tehdit eden bir olaya (ör. savaş, cinsel saldırı, ağır kaza, doğal afet, şiddet, ani kayıp) maruz kalması ya da tanık olması sonrasında gelişebilen bir travma ilişkili ruhsal bozukluktur.
Travmatik olaydan sonra yaşanan tepkiler 1 aydan uzun sürer, günlük işlevselliği ve ilişkileri belirgin biçimde bozar.
Temel Belirti Kümeleri (DSM-5-TR’ye göre)
1. Yeniden Yaşantılama
- Travmatik olayın istem dışı ve tekrarlayıcı anıları
- Kabuslar
- Flashback’ler (olay yeniden oluyormuş hissi)
- Travmayı hatırlatan uyaranlara yoğun duygusal/fizyolojik tepki
2. Kaçınma
- Travmayı hatırlatan düşünce, duygu, konuşmalardan kaçınma
- Yerler, kişiler, durumlar gibi dışsal uyaranlardan kaçınma
3. Biliş ve Duygudurumda Olumsuz Değişiklikler
- Disosiyatif amnezi
- Kendine, başkalarına ya da dünyaya dair olumsuz inançlar
- Sürekli suçluluk, utanç, korku
- İlgi kaybı, yabancılaşma, duygusal donukluk
4. Artmış Uyarılmışlık ve Tepkisellik
- Aşırı irkilme
- Uyku bozuklukları
- Öfke patlamaları
- Konsantrasyon güçlüğü
- Sürekli tetikte olma (hipervijilans)
TSSB’de Etkili Psikoterapi Yaklaşımları
Travma odaklı, yapılandırılmış psikoterapiler en etkili yaklaşımlardır. TF-BDT, EMDR, Prolonged Exposure, CPT, ACT ve Şema Terapi yaygın olarak kullanılmaktadır.
Özet
TSSB, yalnızca yaşanan travmanın değil, travmanın işlenme biçiminin bir sonucudur. En etkili yaklaşım travma odaklı ve güvenli psikoterapidir.
