Bilişsel davranışçı terapilerin (BDT) üçüncü dalgasında yer alan, acı verici düşünce ve duyguları ortadan kaldırmaya çalışmak yerine onlarla farklı bir ilişki kurmayı hedefleyen bir terapi yaklaşımıdır.

ACT’in Temel Amacı

ACT’in amacı “iyi hissettirmek” değil, psikolojik esnekliği artırmaktır.
Yani kişi; zor düşünce ve duygulara rağmen, değerleri doğrultusunda anlamlı bir yaşam sürmeyi öğrenir.

ACT’in 6 Temel Süreci
1.Kabul (Acceptance)
Kaçınılan, bastırılan ya da kontrol edilmeye çalışılan duygu ve düşüncelere alan açmak.
“Kaygım var ama onunla savaşmak zorunda değilim.”

2.Bilişsel Ayrışma (Defusion)
Düşünceleri mutlak gerçekler gibi değil, zihinsel olaylar olarak görmeyi öğrenmek.
“Yetersizim” düşüncesine inanmak yerine, “Zihnim bana yetersizim diyor” diyebilmek.

3.Şimdiki Anla Temas (Mindfulness)
Geçmiş ya da gelecek yerine şu ana farkındalıkla odaklanmak.

4.Benlik Bağlamı (Self as Context)
Kişinin kendisini düşüncelerinden ve duygularından daha geniş bir farkındalık alanı olarak deneyimlemesi.

5.Değerler (Values)
Kişi için gerçekten önemli olan yaşam yönlerini belirlemek
(ör. aile, dürüstlük, gelişim, şefkat).

6.Kararlı Eylem (Committed Action)
Zorlayıcı duygular olsa bile değerlere uygun davranışlar atmak.


ACT Hangi Durumlarda Kullanılır?
• Anksiyete bozuklukları
• Depresyon
• OKB
• Travma sonrası stres
• Kronik ağrı ve psikosomatik sorunlar
• Stres, tükenmişlik
• Duygu düzenleme güçlükleri

ACT’in Diğer Terapilerden Farkı
• “ Bu düşünce doğru mu?” yerine “ Bu düşünceyle yaşamak beni değerlerime yaklaştırıyor mu?” sorusunu sorar.
• Semptom azaltımı değil, anlamlı yaşam odağındadır.
• Metaforlar, mindfulness egzersizleri ve deneyimsel çalışmalar sık kullanılır.